Sarmatyzm - terminologia

AKWAMANILE było to naczynie, które służyło do polewania wodą rąk, z początku metalowe z czasem ceramiczne.

BACZMAGI to kobiece albo męskie obuwie, które posiadały cholewy. Szyte było zgodnie z tureckim wzorem. Używane były w XVII wieku w Polsce.

BUŁAWA była bronią obuchową, miała wschodnie pochodzenia. Składała się z metalowego bądź też drewnianego krótkiego trzonka, na którym umocowana była kulista głowica. Nabijana była ona złotem albo srebrem, również bardzo często bogato zdobiona kamieniami szlachetnymi, zazwyczaj turkusami, które w krajach islamu traktowane są jako kamienie przynoszące szczęście. Buława w Polsce jest symbolem wojskowej władzy jaką posiadał hetman.

CASTRUM DOLORIS czyli zamek boleści. Był to katafalk, który był  bardzo wystawnie urządzony w czasie ceremonii pogrzebowej. Ceremonia żałobna w XVI oraz XVII wieku trwała kilka dni aranżowano ją w kościele lub pałacu. Rolę dekoracji spełniały baldachimy, tarcze herbowe,  ordery, alegoryczne posągi oraz płonące świece.

CZAPRAK (dywdyk) to ozdobna tkanina wykonana z wełny, służyła do okrywania konia, nakładana była pod siodło. W wieku XVI oraz XVII czaprak zwano dywdykiem, ozdabiano go złotą albo srebrną nicią.

CZYNELE to nazwa talerzy orkiestry wojskowej, których używały głównie orkiestry tureckich janczarów.

DELIA była wierzchnim ubiorem męskim, charakteryzowała się dużym kołnierzem z futrzaną podbitką, który zapinano na guzy. Od połowy XVI wieku delię nosiła szlachta, a w wieku XVIII również mieszczaństwo.

EGZEKWIE inaczej ceremonie pogrzebowe. To nabożeństwo żałobne, które odprawiane było przy zwłokach, przed rozpoczęciem mszy żałobnej.

GEMMA  to kamień szlachetny albo półszlachetny, który ozdabiano reliefem. Gemmę wklęsłą nazywa się intaglio, a wypukłą kamea. Znane były one już w Egipcie, także starożytnej Grecji oraz Rzymie, ozdabiało się nimi naczynia, biżuterię i szaty.

GUZY to nazwa dużych guzików służących do zapinania strojów przylegających do ciała, posiadały kształt okrągły lub owalny. Guzy znajdujące się przy ubiorach kontuszowych w Rzeczypospolitej, które nosili mężczyźni nazywane były knafle.

KAŁKAN to lekka tarcza o okrągłym kształcie, mocno wypukła, pochodzenia wschodniego. Zbudowany był z prętów figowca, które były plecione. Pręty owijano bawełnianą bądź jedwabną nicią. Uplecione posiadały geometryczny lub roślinny wzór. Na samym szczycie tarczy znajdowało się umbo wzmacniające wykonane z metalu, które dodatkowo chroniło konstrukcję. Kałkan używany był w Polsce XVI – XVIII wieku.

KAPALIN to hełm otwarty posiadający kształt metalowego kapelusza wraz z rondem. Używało go w Polsce XVI – XVII wieku jazda husarska jednak w wersji zmodyfikowanej. Kapalin dodatkowo otrzymał folgowy nakarczek. Folgami nazywamy ruchome paski blachy, które nachodzą na siebie, znitowane po bokach. Dodatkowym wyposażeniem są policzki, które chroniły twarz oraz ruchomy nosal przytwierdzany śrubą, który przechodził przez rondo.

KARABELA to szabla , która miała pochodzenie orientalne. Rozpowszechniona była w Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVII wieku. Była symbolem sarmatyzmu oraz epoki szlacheckiej, stając się później symbolem polskości. Posiadała rękojeść otwartą oraz głowicę, która kształtem przypominała głowę orła, głownię, która miała dużą krzywiznę i krzyżowy jelec. Karabelę mocowano na rapciach i była ona nieodłącznym elementem w stroju sarmaty.

Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz