Polski Sarmatyzm i jego idee

Rokosz sandomierski

Syntezą polaków na Sarmację był : ”Traktat o dwóch Sarmacjach”, napisany w 1517 roku przez Macieja Miechowita, gdzie głosi on teorię o istnieniu nie tylko jednej ale dwóch Sarmacji. Jedną z nich jest ta zamknięta miedzy Donem a Wisłą, drugą z kolei azjatycka rozciągająca się pomiędzy Donem a Morzem Kaspijskim. Ugruntowanie tej teorii stanowiły dzieła pisarzy renesansowych takich jak Celtis, Bielski, Kromer, Stryjkowski czy Modrzewski.

Sarmatyzm to również ideologia według której postępowała polska szlachta w XVII w i stanowiła ona integralną część kultury szlacheckiej w tej epoce. Pomimo znacznego zróżnicowania i rozbieżności ekonomicznych i społecznych, pod względem ideologicznym byli oni zgodni. Dotyczyło to przede wszystkim kwestii liberum veto, wolnej elekcji, niechęci do absolutyzmu, licznych przywilejów, wykształcenia czy sejmików. W rękach szlachty leżała gestia wybory króla, stanowienia prawa, decydowaniu o stanie wojny czy pokoju. Obrona przywilejów stanowych oraz wspólnoty szlacheckich interesów miały wpływ na integrację w pozostałych sferach takich jak: styl życia, kultura czy mentalność i trwało to aż do końca XVI w.

Z Sarmatami utożsamiali się nie tylko oświeceni magnaci czy reprezentanci klasy średniej szlachty, ale również twórcy mający plebejskie pochodzenie. Z upływem czasu sarmackość coraz wyraźniej utożsamiana była ze szlacheckością. Znaczna rolę w kształtowaniu sarmackiej ideologii miał zryw szlachty – rokosz sandomierski, którego przywódcą był Mikołaj Zebrzydowski. Trwał w latach 1606 -1609 i stał się przyczyną pogłębienia poczucia świadomości narodowej, a także wzmocnienia przeświadczenia o odrębności politycznej oraz kulturalnej. Ugruntował także ideę dotyczącą wolności szlacheckiej stanowiącą fundamentalną wartość sarmackiego światopoglądu.

Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz