admin

Sarmacka myśl polityczna

Sarmatyzm, będący barokową formacją kulturową, która dominowała w Rzeczypospolitej od końca XVI wieku aż do połowy XVIII wieku, odegrał ogromnie ważną rolę na wielu różnych płaszczyznach, od literatury i sztuki po ideologię, obyczaje i oczywiście politykę. » Czytaj więcej

Złota wolność szlachecka

Sarmaci byli potężną grupą społeczną, która wierzyła w znaczącą rolę Polski w Europie oraz w swoją własną pierwszorzędną rolę w tworzeniu praworządnego, tolerancyjnego pod względem religijnym państwa. Z racji tego żądali dla siebie licznych praw i przywilejów. Wszelkie prawa, przywileje oraz swobody szlacheckie nosiły miano tak zwanej „złotej wolności”. Jakiekolwiek próby naruszenia owych praw były traktowane jako zbrodnicza działalność i błyskawicznie duszone w zarodku. Nawet sam król nie mógł sprzeciwić się szlachcie, bo wówczas sarmaci robili wszystko, aby króla odwołać.

» Czytaj więcej

Sarmackie nazwiska

Sarmatyzm był charakterystyczną dla okresu baroku formacją kulturową i pomimo tego, że w późniejszym czasie został on wypaczony, odegrał ogromną rolę i miał wielkie znaczenie dla polskiego społeczeństwa. Sarmaci byli przekonani nie tylko o wyjątkowej roli Polski, jako oazy tak zwanej złotej wolności, ale i o wyjątkowości siebie samych. Jako ściśle hermetyczna grupa, posiadali swoje specyficzne zwyczaje, a jednym ze znaków rozpoznawczych szlachty były jej charakterystyczne nazwiska.

» Czytaj więcej

Portret polskiego sarmaty w twórczości Jana Chryzostoma Paska

Jan Chryzostom Pasek to polski pamiętnikarz żyjący i tworzący w epoce baroku. „Pamiętniki” których był autorem spisał najprawdopodobniej w okresie pomiędzy 1690 a 1695 rokiem. Wersji drukowanej doczekały się dopiero w 1836 roku. Na postawie tych utworów zarysowuje nam się obraz barokowej szlachty, ich mentalność oraz światopogląd, zajęcia i obrzędy jakim oddawali się Sarmaci.

» Czytaj więcej

Wespazjan Kochowski przedstawiciel języka staropolskiego

Jednym z najbardziej znanych twórców języka sarmackiego był niewątpliwie Jan Kochanowski. Nie należy jednak zapominać o wielu innych mistrzach poezji sarmackiej jakim byli Jan Andrzej Morsztyn, Mikołaj Sęp Sarzyński, Wacław Potocki czy Wespazjan Kochowski historyk i poeta polskiego baroku, który był również przedstawicielem filozofii oraz literatury sarmackiej. Ten wybitny poeta urodził się w 1633 roku a zmarł w 1700 roku w Krakowie. Całe życie przebywał w Małopolsce. Ojcem jego był szlachcic Jan, matka to Zofia z Janowskich. Wespazjan pobierał nauki w Kolegium Nowodworskiego w Krakowie. Gdy skończył edukacje przez 10 lat walczył z Kozakami, Rosjanami oraz Szwedami pod chorągwią husarską. W roku 1660 wrócił do Gaju, później zamieszkał w Goleniowach na ziemiach krakowskich. W roku 1666 uczestniczył w rokoszu Lubomirskiego.

» Czytaj więcej

Polski Sarmatyzm i jego idee

Rokosz sandomierski

Syntezą polaków na Sarmację był : ”Traktat o dwóch Sarmacjach”, napisany w 1517 roku przez Macieja Miechowita, gdzie głosi on teorię o istnieniu nie tylko jednej ale dwóch Sarmacji. Jedną z nich jest ta zamknięta miedzy Donem a Wisłą, drugą z kolei azjatycka rozciągająca się pomiędzy Donem a Morzem Kaspijskim. Ugruntowanie tej teorii stanowiły dzieła pisarzy renesansowych takich jak Celtis, Bielski, Kromer, Stryjkowski czy Modrzewski.

» Czytaj więcej

Zwyczaje kuchni sarmackiej

Potrawy kuchni Sarmatów to głównie dania mięsne, które ociekały tłuszczem i zakrapiane były alkoholem. Przygotowywane były nie tylko wg polskich tradycyjnych przepisów, ale także według inspiracji zaczerpniętych z kuchni orientalnej. Szlachcice polscy znani byli z umiejętności takich jak robienie wina, nalewek oraz miodów pitnych, a także ważenia piwa. „Kultura picia” była jednak bardzo niska.

» Czytaj więcej

Prowidencjalizm Sarmatów

Sarmatyzm kultura charakterystyczna dla XVII w szlachty polskiej uwidaczniała się w przekonaniu o szczególnej opiece Boga jaką obdarzona była Rzecząpospolitą oraz o jej wyjątkowej roli. Koncepcja Opatrzności, czyli prowidencjalizm rozwijała się już w antycznej Grecji i Rzymie, a również w późniejszych czasach. Był to pogląd, który uznawał Opatrzność za siłę wpływającą i kierującą losami ludzi. Podstawowymi założeniami wczesnośredniowiecznej historiografii było przekonanie, że wszelkie zdarzenia dziejowe są zaplanowane i realizowane przez Opatrzność, a Bóg realizuje swoje zamierzenia oraz decyzje.

» Czytaj więcej

Sarmaci w nabożeństwie Bożego Ciała

Sarmaci byli żarliwymi katolikami. Jako ludzie baroku bardzo umiłowali gesty, przez które wyrażali swoją przynależność wyznaniową, a także swój stosunek do religii i wiary. Widoczne to było szczególnie w czasie ważnych obrzędów, a także świąt rodzinnych, kościelnych oraz na co dzień w czasie zwykłych nabożeństw.

Nabożeństwa w których uczestniczyli były głośne oraz teatralne, na co szczególną uwagę zwracali cudzoziemcy, którzy podróżowali po Polsce. Widowiska jakich byli świadkami musiały być egzotyczne oraz zjawiskowe, gdy dla Sarmatów były one przejawem zwykłego religijnego zaangażowania. Popisy wręcz teatralne jakie odbywały się podczas mszy, to nie tylko zewnętrzny przejaw głębokiej wiary, ale była to też część rytualnych zachowań, które pielęgnowała szlachta w każdej płaszczyźnie swojego życia.

» Czytaj więcej

Sarmatyzm - terminologia

AKWAMANILE było to naczynie, które służyło do polewania wodą rąk, z początku metalowe z czasem ceramiczne.

BACZMAGI to kobiece albo męskie obuwie, które posiadały cholewy. Szyte było zgodnie z tureckim wzorem. Używane były w XVII wieku w Polsce.

BUŁAWA była bronią obuchową, miała wschodnie pochodzenia. Składała się z metalowego bądź też drewnianego krótkiego trzonka, na którym umocowana była kulista głowica. Nabijana była ona złotem albo srebrem, również bardzo często bogato zdobiona kamieniami szlachetnymi, zazwyczaj turkusami, które w krajach islamu traktowane są jako kamienie przynoszące szczęście. Buława w Polsce jest symbolem wojskowej władzy jaką posiadał hetman.

» Czytaj więcej

Pages:123NAstępna »